گروه وکلای آستا وکیل

یکی از مهم‌ترین حقوق مالی زن در فقه و نیز در حقوق ایران مطالبه نفقه است. نفقه در معنای حقوقی، تامین تمامی نیازهای متعارف زوجه از قبیل مسکن، خوراک، پوشاک، هزینه درمان و بهداشت و هر گونه هزینه مشروع است و مرد مکلف به تامین این موارد می‌باشد.

نفقه زن کاملا بر اساس شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی وی تعیین می‌گردد و شرایط مالی مرد در تعیین آن تاثیر چندانی ندارد. بسیاری از زنان، در راهروهای دادگاه‌ها و دادسراها به دنبال طرح دعوی مطالبه نفقه معوقه و یا شکایت ترک انفاق هستند، اما به دلیل عدم آشنایی به حقوق خود متاسفانه دچار مشکلات عدیده‌ای در رسیدن به حق خود می‌شوند. در حالی که با استفاده از یک مشاوره حقوقی و یا پذیرش وکالت توسط وکیل نفقه بسیاری از این مشکلات به وجود نخواهند آمد.

شرایط مطالبه نفقه

براساس قانون مدنی کشورمان نفقه دارای ویژگی‌هایی به شرح زیر است:

  • نفقه مختص ازدواج دائم است و در ازدواج موقت، نفقه به زن تعلق نمی‌گیرد.

  • براساس ماده ۱۲۰۶ قانون مدنی، نفقه زوجه بر نفقه سایر افراد در صورت وجود (نفقه اقارب) مقدم است. یعنی مرد ابتدا باید نفقه همسر خود را پرداخت کند.

  • همچنین براساس ماده فوق، نفقه دین است و هر زمانی قابل مطالبه خواهد بود.

  • نفقه در طول مدت عده طلاق رجعی به زن تعلق می‌گیرد.

  • در طلاق بائن، چنانچه زن باردار باشد، در مدت عده به وی نفقه تعلق می‌گیرد.

  • نفقه در عده وفات به زن تعلق می‌گیرد.

ضمانت اجرای کیفری و حقوقی نفقه

نفقه جزء مواردی است که برای آن هم در قانون مدنی و هم در قانون حمایت خانواده ضمانت اجرا درنظر گرفته شده است. براساس ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده، چنانچه زوج با وجود استطاعت مالی از پرداخت نفقه زوجه خودداری کند، حبس تعزیری درجه شش یعنی از ۶ ماه تا دو سال در انتظار وی می‌باشد. همچنین، ماده ۱۱۱۱ قانون مدنی ضامن اجرای نفقه معوقه است. یعنی در صورتی که مرد برای مدتی مثلا ۶ ماه از پرداخت نفقه خودداری نماید، زوجه می‌تواند با طرح دادخواست مطالبه نفقه، به صورت حقوقی نفقه را مطالبه نماید.

نحوه طرح دادخواست مطالبه نفقه و یا شکایت طرح ترک انفاق

  • برای طرح دادخواست مطالبه نفقه و یا شکایت ترک انفاق، ابتدا باید به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه شود. مدارک لازم برای طرح هر کدام از این دعاوی، شناسنامه، کارت ملی و عقدنامه است.

  • پس از ثبت، چنانچه دادخواست مطالبه نفقه باشد و مبلغ خواسته کمتر از ۲۰ میلیون باشد، پرونده به شورای حل اختلاف محل زندگی مشترک و یا محل سکونت زوجه (براساس آدرس اعلامی از سوی خود زوجه) ارجاع می‌شود. در صورتی که مبلغ خواسته بیش از ۲۰ میلیون تومان باشد، پرونده به دادگاه عمومی حقوقی ارجاع خواهد شد. در مورد، شکایت ترک انفاق نیز پرونده به دادسرای محل سکونت زوجه و یا محل زندگی مشترک ارجاع می‌گردد.

  • در جلسه دادگاه یا شورای حل اختلاف، میزان نفقه توسط داور و براساس میزان تحصیلات زوجه و موقعیت اجتماعی خود او و خانواده پدری، تعداد فرزندان، شغل و به طور کلی شانیت زن تعیین می‌گردد.

  • در جلسه رسیدگی، قاضی با بررسی مدارک زوجه و نیز شنیدن دلایل خوانده یا متهم اعم از فیش‌های واریزی، شهادت و … اقدام به صدور رای محکومیت و یا منع تعقیب و رد استماع می‌نماید.

  • چنانچه مرد در دادگاه عمومی حقوقی محکوم به پرداخت نفقه شود، می‌بایست ظرف مدت یک ماه از تاریخ اجرای حکم مبلغ محکومیت را پرداخت نماید و یا تقاضای اعسار از پرداخت مهریه را به دادگاه تقدیم کند. چنانچه زوج، محکوم به ترک انفاق شود، حبس تعزیزی و رد مال یعنی پرداخت نفقه در انتظار اوست. البته در صورتی که زوجه رضایت دهد، حبس درنظر گرفته شده از بین می‌رود.

نکات حقوقی نفقه

  • لازمه دریافت نفقه، تمکین زوجه از شوهرش می‌باشد.

مواردی که موجب اسقاط نفقه زوجه می‌گردد، عبارتند از: نشوز زن، ارتداد زن، قطع نکاح، عدم تمکین زوجه.

  • در صورت اعسار زوج در پرداخت نفقه، زوجه می‌توان دادخواست پرداخت نفقه را به طرفیت پدر شوهر خود مطرح کند.

  • در صورتی که مرد رسیدهایی مربوط به خرید لباس، هزینه دارو و درمان و … داشته باشد می‌تواند در دادگاه نفقه ارائه کند.

  • نفقه پس از صدور رای نیز با ارائه دادخواست قابل افزایش یا کاهش است.

  • حق نفقه زن آبستن در عده فسخ نکاح یا طلاق بائن:

در فسخ نکاح یا طلاق بائن اگر زن آبستن نباشد در صورت مدت عده نفقه‌ای به وی تعلق نمی‌گیرد. ولی اگر زن از شوهر خود حامله باشد تا زمان وضع حمل استحقاق دریافت خواهد داشت. (ممکن است زمان وضع حمل کمتر یا بیشتر از مدت عده باشد. در این حالت، با این که رابطه زوجیت کاملا مقطوع است، زن حامله مستحق نفقه خواهد بود).

  • حق نفقه زن آبستن در عده وفات:

ماده ۱۱۱۰ قانون مدنی می‌گوید در عده وفات حق نفقه ندارد. اما با توجه به عدالت قضایی و انصاف و ملاک ماده ۱۱۰۹ قانون مدنی، رویه قضایی بر این است: ماده ۱۱۱۰ ناظر بر زن غیر آبستن است. زن حامله در عده وفات تا زمان وضع حمل استحقاق نفقه از ترکه شوهر را دارد.

برای مشاوره حقوقی نفقه می‌توانید از مشاوره حقوقی و یا گروه وکلای آستا وکیل(موسسه ی حقوقی وکالتی عدل گستران زندگی) بهره ببرید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *